İstihbarat Nasıl Üretilir

 

    İstihbaratın, ham bilgilerin toplanmasından sonra işlenerek bir ürün hâline getirilmesi ve ihtiyaç makamına iletilmesi süreci “istihbarat çarkı” olarak adlandırılmaktadır. Bu çark toplam beş basamaktan oluşmaktadır. Bunlar planlama ve yönlendirme, toplama, işlem, analiz ve üretim ile dağıtım safhalarıdır. 

    Planlama ve yönlendirme istihbarat üretim sürecinin ilk basamağıdır. Planlama safhasında istihbarat ihtiyaçları tespit edilir ve eldeki kaynaklar bu ihtiyaçlar doğrultusunda yönlendirilir. Planlama ve yönlendirme ile istihbarat üretiminin diğer safhalarında da girdiler yapılabilir.

    Toplama safhası ise yönlendirilen sahada istihbarat disiplinine has yöntemler kullanarak bilgi toplanmasıdır. Bu basamaktaki toplanan bilgiler ham bilgidir. Daha sonraki basamaklarda kullanılmak üzere tasnif edilir. 

    İşlem safhası, toplanan ham bilgilerin çözümü, tercümesi, terminolojiye uygun hâle getirilmesi ve analiz safhası için hazırlanmasıdır.[1]

    Analiz ve üretim safhası, bilginin istihbarat hâline dönüştüğü safhadır. Eldeki tüm işe yarar bilgilerin birleştirilmesi, değerlendirilmesi, analiz edilmesi ve istihbaratın ortaya çıkarılması bu safhada yapılır. Analizi yapan uzmanlar, bilginin güvenirliği, geçerliliği ve uygunluğunu gözden geçirir, bilgileri bir bütün şeklinde birleştirir, değerlendirilmiş bilgileri içeriğe yerleştirir ve istihbaratı üretir. [2]

    Dağıtım, İstihbarat çarkının son safhasıdır. Elde edilen istihbarat ihtiyaç makamlarına dağıtılır. Tespit edilen eksiklikler ve/veya yeni ihtiyaçlar ile çark ilk safhasından yeniden başlar.



[1] Sait Yılmaz, 21. Yüzyılda Güvenlik ve İstihbarat, İstanbul, Alfa Yayınları, 2006, s.143.

[2] “The İntelligence Cycle”, Federation of American Scientists İnternet Sitesi, (çevrim içi) http://www.fas.org/irp/cia/product/facttell/intcycle.htm, 10 Ocak 2007.

Yorumlar